Αι Γιάννης Σαλούκος

 

Αρχείο Ι.Μελισσουργός

΄Αγιος Ιωάννης (Σαλούκος)

Γιορτάζει του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου στις 26 Σεπτεμβρίου.

Το ξωκλήσι αυτό βρίσκεται στην ευρύτερη περιοχή της Άλικής κοντά στο γιοφύρι Περίτση.(Περίτσης: Ο χείμαρρος που διαρρέει το Λιβάδι).

Αναφέρει ο ιστορικός  Θανάσης Δ.Κωτσάκης στη έρευνά του για τα  Ναξιακά τοπωνύμια ιταλικής προέλευσης.«Σαλούκος: τοπωνύμιο της πεδινής Νάξου, κοντά στο σημερινό αεροδρόμιο, όπου υπάρχει ο ναός του Αγίου Ιωάννη του Σαλούκου ή του Αγίου Σαλούκου. Πιθανολογείται ότι εκεί υπήρχε παλαιότερα και καθολική εκκλησία, η οποία όμως σήμερα αγνοείται.»

Στο πρόσφατο βιβλίο του Μελέτες Ναξιακής Λαογραφίας/Λαογραφία των (μικρο)τοπωνυμίων/ «Γλωσσογραφική ύλη» από το Αγερσανί, ο  ομότιμος καθηγητής του Δημοκρίτειου  Πανεπιστημίου Θράκης και συμπατριώτης μας Μανόλης Σέργης αναφέρει ότι το μικροτοπωνύμιο Σαλούκος, μαρτυρείται από το 1482.

Δυστυχώς δεν έχω περισσότερες ιστορικές πληροφορίες για το εκκλησάκι παρά του ότι η αρχαιολογική υπηρεσία Νάξου, προφανώς ,γνωρίζοντας ιστορική και θρησκευτική αξία του ξωκλησιού φρόντισε με την ευκαιρία επέκτασης του αεροδρομίου να αποκαλύψει, αφαιρώντας τα πρόσθετα υλικά, την αρχική του εικόνα την οποία θα δείτε στις παρακάτω πρόσφατες φωτογραφίες δικές μου αλλά και άλλων αγερσανιωτών που έχουν την καλοσύνη να συνδράμουν την κάθε προσπάθειά μου και τους ευχαριστώ.

Είναι ένα όμορφο παλιό ξωκλήσι.!!!

Το ξωκλήσι είναι τοποθετημένο στο κτήμα του  Βασίλη Εμμ.Δημητροκάλλη στην περιοχή της Άλικής.

Έχει εύκολη πρόσβαση και με αυτοκίνητο η οποία θα γίνει ακόμη καλύτερη μετά την ολοκλήρωση των έργων επέκτασης του αεροδρομίου.

Ελπίζω όμως  στο μέλλον να έχω κάτι περισσότερο να γράψω για την ιστορία του.

Το πανηγύρι του Αγίου Ιωάννη του Σαλούκου «έχει την ατυχία» να είναι το τελευταίο του Αγερσανιού 26 Σεπτεμβρίου ,μετά δηλαδή τα μεγάλα πανηγύρια του χωριού και ιδιαίτερα αυτό του Αι Γιάννη του Προδρόμου.

Ως εκ τούτου στερήθηκε τα πανηγυριώτικα έθιμα με βιολιά στο χωριό, δεν στερήθηκε όμως την αγάπη και την παρουσία των μονίμων κατοίκων του χωριού  (οι ξενητέρηδες έχουν ήδη φύγει από το χωριό) και άλλων επισκεπτών από την Χώρα και το Γλινάδο κυρίως.

Επίσης δεν στερείται  το παραδοσιακό πλέον φαγοπότι που ακολουθεί μετά την λειτουργία, με άφθονο κρασί και ποικιλία μεζέδων που προσφέρονται από αγερσανιώτες προσκυνητές.

Μάλιστα η οινοποσία και η παρέες παραμένουν εκεί μέχρι και το βράδι. 

Μια φωτογραφική επίσκεψη στον Σαλούκο.

Η εκκλησία πριν την αναπαλαίωση

φωτ.Βιβλίο Αγερσανί 1987

Η εκκλησία πριν την αναπαλαίωση 2023

Εργασίες αναπαλαίωσης(2024)

Η εκκλησία σήμερα μετά την  αναπαλαίωση 

Πίσω διακρίνονται τα έργα επέκτασης του αεροδρομίου

Αρχείο Ι.Μελισσουργός 2025

Αρχείο Ι.Μελισσουργός 2025

                                                                 Εσωτερικό εκκλησίας 2023

                                                                 Αρχείο Βούλας Α.Καραμανή

                                                                   Εσωτερικό εκκλησίας

                                                             Αρχείο Γεωργίας Πολυκανδριώτη

Η ΠΑΤΑΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Η ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ ΠΟΥ ΑΛΛΑΖΕΙ ΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ

 

                                              

                                                                Φύτεμα(βάλημα πατάτας)

                                                           Φωτ.Αρχείου Γρηγ.Λαμπρίδη(1979)

Οι λιβαδίτες παραγωγοί πατάτας έχουν ξεκινήσει ήδη την χειμερινή φύτευση της χειμωνιάτικης πατάτας,ελπίζοντας πως αυτή η χρονιά θα πάει καλύτερα από την περσινή καταστροφική ,λόγω λειψυδρίας,που παραγωγοί πατάτας δεν έβγαλαν κυριολεκτικά ΟΥΤΕ ΓΙΑ ΝΑ ΦΑΝΕ,ενώ αντίθετα στις μεγάλες λαϊκές της χώρας, αεριτζήδες και απατεώνες πουλούσαν δήθεν πατάτες Νάξου,προσβάλλοντας την εξαιρετική ποιότητα της στο Πανελλήνιο. 

Τι γνωρίζαμε μέχρι σήμερα ως Έλληνες για την άφιξη και την καλλιέργεια της πατάτας στη χώρα μας.

 

Η ιστορία της πατάτας (στρύχνον το κονδυλόρριζον ή γεώμηλο) ξεκινά από τους ιθαγενείς της Νοτίου Αμερικής και μεταφέρεται εν συνεχεία, μέσω Ισπανίας, σε όλη την Ευρώπη τον 16^ο αιώνα την εποχή δηλαδή των ανακαλύψεων.

Οι ιθαγενείς Αμερικανοί καλλιεργούσαν την πατάτα από το 8.000-5.000 π.Χ.

H πρώτη γραπτή μαρτυρία για την εισαγωγή πατάτας στην Ευρώπη είναι μία απόδειξη με ημερομηνία 28 Νοεμβρίου 1567 ενός εξαγωγέα πατάτας από τα Κανάρια Νησιά προς έναν έμπορο της Αμβέρσας.

Στον ελληνικό χώρο φτάνει το 1800 με καλλιέργειες στα Επτάνησα, ενώ το 1817 εκδίδεται στην Κέρκυρα φυλλάδιο του Σ. Παραμυθιώτη με τίτλο «Καλλιέργεια των γεωμήλων». Την ίδια χρονιά, ο Άγγλος περιηγητής H. W. William περνώντας από τη Ζάκυνθο αναφέρει ότι «Εκεί είδα τα πρώτα σημάδια του πολιτισμού: πατάτες, φρέσκο βούτυρο και κρεμάλες!»…

Αρκετοί υποστηρίζουν ότι το φυτό φτάνει για πρώτη φορά στην απελευθερωμένη χώρα το 1828, από τον Ιωάννη Καποδίστρια,ο οποίος λέγεται ότι την δοκίμασε κατά την διάρκεια των ταξιδιών του στην Ευρώπη,δημιουργώντας μάλιστα έναν «εθνικό μύθο που θέλει τον πρώτο κυβερνήτη της χώρας όταν συναντά ανυπέρβλητα στη προώθηση καλλιέργειά της, αφού ο κόσμος δεν την τρώει πιστεύοντας πως θα …δηλητηριαστεί από το άγνωστο «φράγκικο» φυτό, να «φυλακίζει» τις αποθήκες φύλαξής της.

                                         

                                                                              Φωτ. διαδίκτυο

Ο λαός πιστεύοντας ότι η φύλαξη, σημαίνει ότι εκεί κρύβεται κάτι ιδιαίτερο, αρχίζει να κλέβει το «πολύτιμο» φυτό -με τη βοήθεια των φυλάκων που έχουν εντολή να «κάνουν τα στραβά μάτια»-  με αποτέλεσμα μέσα σ’ ελάχιστο διάστημα, η αποθήκη ν’ αδειάσει και η καλλιέργεια της πατάτας να διαδοθεί σε όλη τη χώρα. Επειδή όμως η ιστορία δεν γράφεται με τόσο αφελείς τρόπους, η πραγματικότητα είναι εντελώς διαφορετική.

                                      

                                                                  Φωτ. διαδίκτυο

                                   Παζάρι κάπου στην Ελλάδα (πιθανόν Αθήνα) στα 1920

Πριν την έλευση του Καποδίστρια στη χώρα τον Ιανουάριο του 1928, ο μετέπειτα πληρεξούσιος και γερουσιαστής της Ναυπλίας Γ. Μ. Αντωνόπουλος, προτείνει  τον Ιανουάριο του 1926 στο Βουλευτικό Σώμα την καλλιέργεια του γεώμηλου στη χώρα, αναφέροντας ότι :«Αυτό είναι εις χρήσιν (ως δήλον) εις όλην σχεδόν την Ευρώπην, εξ αυτών γίνεται ψωμíov οπόταν με ισοβαρή ανακατωθώσιν άλευρον και μόνα δύνανται να δώσουν τόσην τροφήν, όσην ο άνθρωπος χρείαν έχει». Μέσα στον ίδιο μήνα έρχεται η θετική απάντηση από το Βουλευτικό Σώμα, κάτι που αποδεικνύει το αυτονόητο :ότι σε μια χώρα όπως η Ελλάδα της εποχής που αντιμετωπίζει τεράστιο επισιτιστικό πρόβλημα, ο πεινασμένος λαός  δεν έχει την πολυτέλεια  ν’ αρνείται την προσφορά μιας δωρεάν νόστιμης τροφής. Ενδεικτικό της βαρύτητας που δίνει ο Καποδίστριας στη διάδοση της πατάτας είναι ότι μιλά για την καλλιέργειά της πριν ακόμα εγκατασταθεί στη χώρα, ενώ μόλις 16 ημέρες μετά την άφιξή του στην Ελλάδα ζητά από τον αδελφό του την εισαγωγή της από τα Επτάνησα ή το Λίβερπουλ ώστε να ξεκινήσει άμεσα η καλλιέργεια στην Αίγινα, όπως και συμβαίνει.  

Η πληροφορία ότι την πατάτα στην Ελλάδα έφερε ο Καποδίστριας και ξεκίνησε η φύτευσή της με αυτό τον τρόπο δεν επιβεβαιώνεται  ιστορικά. Το τέχνασμα στο οποίο ο Ιωάννης Καποδίστριας κατέφυγε προκειμένου να εντάξουν οι Έλληνες τις πατάτες στη διατροφή τους (έβαλε στρατιώτες να φυλάνε σακιά σε μια αποθήκη) είναι από τις ιστορίες που μεταδίδονται από γενιά σε γενιά. Δεν είναι, όμως, αληθινή. Ακριβώς η ίδια ιστορία εμφανίζεται και σε άλλες χώρες, με διαφορετικούς πρωταγωνιστές: στη Γαλλία με τον γεωπόνο και διατροφολόγο Αντουάν Παρμαντιέ, στη Γερμανία με τον βασιλιά της Πρωσίας Φρειδερίκο τον Μέγα και στη Ρωσία με την τσαρίνα Μεγάλη Αικατερίνη.

Η αποκάλυψη που αλλάζει τα δεδομένα.

Στην γιορτή πατάτας που έγινε εφέτος την 13 Σεπτεμβρίου 2025,ο συντοπίτης μας Οικονομολόγος,Νομικός και ερευνητής της ιστορίας του νησιού μας Βασίλης Φραγκουλόπουλος στην ομιλία του μεταξύ των άλλων αναφέρει (πηγή NaxosTimes).

Πηγή Φωτ.NaxosTimes

“Η πατάτα έχει τις ρίζες της στη Νάξο από το 1791. Είναι, δηλαδή, 234 χρόνων. Ήλθε εδώ και καλλιεργήθηκε 37 χρόνια πριν τη φέρει στη Ελλάδα ο Καποδίστριας, το 1828! Από πού προκύπτει αυτό; Από μια χειρόγραφη ιστορία της Νάξου, που δημοσίευσε ο υφηγητής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, ο τρικουπικός και κυνηγημένος από τον δηλιγιαννισμό Γεώργιος Κρέμος, στο περιοδικό «Απόλλων» του Πειραιά το 1891 και το 1892. (Η Ιστορία της Νάξου από αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι το 1791 ξεκίνησε να δημοσιεύεται στο φύλλο 78- Ιούνιος 1891 και στο φύλλο 86- Φεβρουάριος 1892 υπάρχει το επίδικο απόσπασμα: «Άρχισαν δε οπού να φυτεύουν και γεώμηλα»).

Το ανώνυμο χειρόγραφο, με τίτλο «Ιστορία και περιγραφή της Νάξου» κατείχε ο Ι. Ιω. Βαρότζης και δόθηκε στον Κρέμο, όπως σημειώνει, από έναν καλό μαθητή του. Ο Κρέμος γράφει ότι συγγραφέας του χειρογράφου είναι, ως φαίνεται, δυτικός το θρήσκευμα, ίσως και κληρικός. Από αυτή την πηγή μάλλον προήλθε και η πατάτα που καλλιεργήθηκε νωρίς στη Νάξο¨.

Και συνεχίζει ερχόμενος στο σήμερα, με την διακατεχόμενη σε όλο το νησί,απαισιόδοξη πρόβλεψη για την εξέλιξη της καλλιέργειας της πατάτας στην Νάξο.

.¨ Παρά την …ηλικία της, η πατάτα Νάξου είναι νέα, φρέσκια, ελκυστική, περιζήτητη, πολύφερνη, καλόγνωμη. Εδώ ρίζωσε και έγινε πιο εύγεστη από αλλού, λόγω των αμμουδερών χωμάτων, κατά τον καθηγητή του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Γιάννη Πολίτη. Αλλά και λόγω των κλιματολογικών συνθηκών του νησιού μας.

Η πατάτα έχει την τιμητική της απόψε, στη γιορτή της που διοργανώνει κάθε χρόνο η ΕΑΣ Νάξου, με εξαίρεση την περσινή χρονιά, που δεν υπήρχε προϊόν λόγω της λειψυδρίας και των αυξημένων εισροών παραγωγής. Ως πότε, όμως, θα καλλιεργείται η πατάτα στο νησί από παλιούς και νέους παραγωγούς; Το ερώτημα είναι υπαρκτό και υπαρξιακό, γιατί:

-Η πατάτα …διψά, η λειψυδρία θεριεύει και τα μέτρα αργοπορούν ή είναι ελλιπή.

-Το κόστος παραγωγής αυξάνεται ταχύτατα.

-Τα μέτρα δραστικής αντιμετώπισης των αρνητικών πλευρών της νησιωτικότητας ακόμα …ταξιδεύουν.

-Δεν υπάρχει ηλικιακή ανανέωση. Οι νέοι δεν μένουν πια στο χωράφι. Δεν έχουν κίνητρα να το κάνουν. Στρέφονται σε άλλες επικερδείς οικονομικές δραστηριότητες και σε άλλες χρήσεις της γης, που προσβάλλουν πολλές φορές το περιβάλλον και αλλοιώνουν το τοπίο, σε ένα απολεοδόμητο και άναρχα αναπτυσσόμενο νησί.

-Η υπογεννητικότητα μαστίζει και το νησί μας, σαν «κοινωνικός περονόσπορος».

Χρειάζονται, λοιπόν, συνεκτικά, συντονισμένα, δραστικά και γρήγορα μέτρα για να ανασχεθεί στην αρχή και να γίνει προσπάθεια-πολύ δύσκολη ομολογουμένως- για αντιστροφή της σημερινής κατάστασης.

Η πατάτα της Νάξου έγινε και… Ευρωπαία το 2011. Τότε καταχωρίστηκε ως προϊόν Προστασίας Γεωγραφικής Ένδειξης (ΠΓΕ). Αυτό το γεγονός, που αυξάνει τη ζήτηση και εμπορευσιμότητά της και επικυρώνει την ποιότητά της, εκμεταλλεύονται κάποιοι επιτήδειοι πεχλιβάνηδες, που πωλούν πατάτα διαφόρων προελεύσεων ως ναξιώτικη. Η απάτη αυτή και η παράνομη εμπορία δεν αντιμετωπίζεται από τους ελληνικούς ελεγκτικούς μηχανισμούς που αδιαφορούν, παρά τις πολλαπλές καταγγελίες και αναφορές της ΕΑΣ Νάξου. Γι’ αυτό, η τελευταία θα απευθυνθεί στα αρμόδια κοινοτικά όργανα, δεδομένου ότι πλήττεται και ο θεσμός των ΠΟΠ προϊόντων που έχει θεσμοθετήσει και αναγνωρίζει επίσημα η Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η ΕΑΣ Νάξου τα εκατοστίζει του χρόνου τον Απριλομάη. Γίνεται αιωνόβια. Και θα το γιορτάσει όπως της πρέπει και το αξίζει. Με δέσμη ποικίλων εκδηλώσεων. Με αναστοχασμό, ανασκόπηση της ιστορίας και της πορείας της, στάση στο σήμερα και τις δυσκολίες του, οικοδόμηση του μέλλοντός της και του μέλλοντος της συνεταιριστικής ιδέας και πράξης.

Θα γιορτάσει έναν αιώνα δημιουργικής, έστω και με σκαμπανεβάσματα, πορείας και θα σχεδιάσει συλλογικά και συμμετοχικά το μέλλον της:

-Για να δίνει ζωή και ελπίδα στον πρωτογενή τομέα του νησιού μας και τους ανθρώπους του, τους παραγωγούς μας.

-Για να συμβάλλει στην αποτροπή της αλλοίωσης του παραγωγικού μοντέλου που συντελείται, ειδικά στη χρήση της γεωργικής γης, που αποτελεί τον πλούτο αυτού του τόπου.

-Για να πρωτοπορεί στον συνεταιριστικό τομέα της οικονομίας, με καινοτομίες και εξωστρέφεια, με την αγροτοκτηνοτροφική κοινωνία όρθια, παραγωγική και ζώσα.

-Για να δίνει φτερά στο νησί μας, ενισχύοντας και προβάλλοντας όλες τις πτυχές του πολιτισμού του.

Η ΕΑΣ Νάξου έχει τεκμηριωμένες θέσεις και αυτές προσπαθεί η ίδια να εφαρμόσει, με ποικίλες συνέργειες και προγράμματα, αλλά και διεκδικεί δυναμικά από την πολιτεία να εκπληρώσει το χρέος της, με την αξιοποίηση όλων των εθνικών και κοινοτικών δυνατοτήτων, με την εξυγίανση των αγροτικών θεσμών, με τη χάραξη μιας ιδιαίτερης νησιωτικής αγροτικής πολιτικής. Δεν είναι όλη η Ελλάδα το ίδιο. Δυστυχώς δεν έχει γίνει αυτό συνείδηση και πράξη, παρά τα «ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα» και τις νομοθετικές πρόνοιες.

Πηγές:

 

1.https://eleftherostypos.gr/istories/765515-pos-irthe-i-patata-stin-ellada-i-alitheia-piso-apo-ton-mytho

2.https://www.sansimera.gr/articles/117

2. https://www.newsbeast.gr/greece/arthro/11460260/san-simera-28-iouliou-eisagetai-i-proti-patata-stin-evropi-pote-irthe-stin-ellada-kai-o-rolos-tou-kapodistria

3. l.facebook.com/l.php?u=https%3A%2F%2Fnaxostimes.gr%2Fagrotika%2F210814%2Fpatata-naxou-ilikia-provlimata-omilia-fragoulopoulos%2F%3Ffbclid%3DIwZXh0bgNhZW0CMTAAYnJpZBEwekVyNmFmRVpIQ2kyMkJsRwEe5qTdKHpCXpHYhAbWJpDSrz-HyGE9ahlBjYX12wdzCq1CHHGp9_-HMly0Whk_aem_aXN2mhSRkTinUcNYNGv9dw&h=AT1S0eGcHLGrS4DQMnO8oJVzv4yD0mZfjysBNNLRId1_4_V9ykkwWmDeyKmfb17cOTo9a23pRX5vBPaTHV2q5fe4rkZLNWyXrAfl4jbNo8eZFTt-TvCL0uRbnAaJXzwz_LH2sCU-ZGSNwkgamQ

4. https://www.kathimerini.gr/culture/562823260/ta-fake-news-tis-istorias-kapodistrias-choris-patates/

΄Ελληνες και τοπωνύμια Ελληνικά,Έλληνας στη Νάξο.

 

Ι.Θ. ΚΑΚΡΙΔΗ

ΟΙ

ΑΡΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ

ΣΤΗ

  ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ  ΛΑΙΚΗ     ΠΑΡΑΔΟΣΗ

Μέρος Προλόγου

"Ο νεοελ­ληνικός λαός, στα χρόνια πού έβγαινε από τη σκλαβιά, τι γνώ­ριζε και τι πίστευε για τούς αρχαίους 'Έλληνες, πριν ακόμα το σχολείο τον εφοδιάσει με μερικές—όσο πρόχειρες και ακατάστατες— ιστορικές γνώσεις για τον πολιτισμό των προγόνων του; Το ήξερε πώς οι παλιοί, ακόμα πριν από του Χριστού τα χρόνια, είχαν πλάσει πάνω στα ίδια αυτά χώματα έναν πολι­τισμό μεγάλο, πού στάθηκε το πρότυπο τού ευρωπαϊκού; Και πώς φανταζόταν το παρουσιαστικό τους και τη ζωή τους;"

Μαρτυρίες

Νάξος: Τον παλιό καιρό, τω καιρώ εκείνω πού λέει και το Ευαγγέλιο, οι άθρώπ΄ ητον’ αψηλοί και μεγαλοκαμωμένοι. Ητονε δα μαθές σα τζί παλαιοί ΄Ελληνες, πό στήνασι μοναχοί ντονε χωρίς σύνεργα ολόκληρα βουνά και τα πααίνασιν οπο θέλασι. Τέθοια παλικάρια εστήσασιν και τσι κολόνες τση Πορτάρας της Αξάς, εχτίσασι τον πύργο του Χειμάρρου, πού ’τόνε δέκα βολές πκι αψηλός από ό,τι είναι τώρα, κι εκάμασιν και τον ’Απόλλωνα.

 Τοπωνύμια 

'Οπουδήποτε σήμερα στην Ελλάδα βρίσκονται ερείπια από παλιά ελληνικά χτίρια οι κάτοικοι γύρω τα λένε το Ελληνικό (Ληνικό, Λενικό) ή τα Ελληνικά (Ληνικά, Λενικά),Έλληνικό Λιβάδι, Ελληνική Καμά­ρα, Ελληνική ΄Οχτα, Ελληνικά Χωράφια, ΄Ελληνικά Σταβλιά, Έλληνόχτιστα, Έλληνόμαντρα Ελληνικό(β)ουνος, Ελληνικότοιχοι, Ληνοτόπι, Ληνότοιχος, Ληνόπυργος, Ελληνάδες, Ελληνικούλι κ.α.

 

      ¨Ελληνικό,Ελληνικά¨ στο Αγερσανί

   Σε πίνακα απογραφής του 1972 αναφέρονται οι ακόλουθοι συνοι­κισμοί και οικισμοί του Αγερσανιού: «'Ανω Αγερσανί: Ακακία, Α­λωνάκι, Ποταμός. Κάτω Αγερσανί: Κούλουρις. Πέρα χωριό. Στελίδα, Αγ. Αρσένιος, Αγ. Άννα,Μαστοράκης». Υπάρχουν ακόμα στο χωριό αρκετά τοπωνύμια και περιοχές όπως: Κάπαρες, Ελληνικό, Τζιγκούρα, Βα­γιά, Κολοκύθια, Κοκκάληδες, του Κορδόλαιμου, του Μαρωνίτη, Αη Προκόπης, Αγ. Άννα, στα Ύρια και άλλα.

Τα Ελληνικά 

     Τα κυκλώπεια τείχη του Αγερσανιού.Στο νότιο μέρος του χωριού,υψώνεται  ένας λόφος,πιθανόν αρχαίο φρούριο,με ερείπια τειχών από τεράστιες μαρμάρινες πέτρες,ανάλογες με εκείνες της Αγία Ειρήνης στο Γαλανάδο και του Κοκκαλιάρη στις Αμμοδάρες.

   Η παράδοση του χωριού αναφέρει επίσης ,πως στα ελληνικά δόθηκε μεγάλη μάχη με τους πειρατές όπου κέρδισαν οι΄Ελληνες και από τότε και ο λόφος ονομάστηκε Ελληνικό.

¨Ελληνας¨ στις Μέλανες.

       Στην περιοχή τού χωριού Μελάνες μια τοποθεσία ονο­μάστηκε 'Έλληνας από έναν μεγάλο αρχαϊκό          κούρο πού βρί­σκεται στο εκεί λατομείο.

 

Σημ.:

• Το βιβλίο είναι έκδοση του Μορφωτικού Ιδρύματος της Εθνικής Τράπεζας και τυπώθηκε το 1997.
• Στοιχεία για τα Ελληνικά στο Αγερσανί πάρθηκαν από το βιβλίο ¨ΑΓΕΡΣΑΝΙ ΝΑΞΟΥ(1987) που ήταν έκδοση του Συλλόγου Αγίου Αρσενίου Νάξου

Ένα Αγερσανί; ΝΑ ΞΑΝΑΣΥΣΤΗΘΟΥΜΕ;

 

Αγερσανί 1935

 

Δημοτική Κοινότητα Αγίου Αρσενίου  1.327

·        Αγία Άννα [ 176 ]

·        Άγιοι Πάντες [ 103 ]

·        Άγιος Αρσένιος [ 717 ]

·        Άγιος Προκόπιος [ 96 ]

·        Μάραγκας [ 73 ]

·        Μαστοράκης [ 5 ]

·        Στελίδα [ 157 ]

 

 

1.   Άγιος Αρσένιος Νάξου

 

Ο Άγιος Αρσένιος ή κατά τους ντόπιους Αγερσανί, είναι το μεγαλύτερο χωριό της πεδινής δυτικής Νάξου σε πληθυσμό και έκταση και από τα μεγαλύτερα του νησιού. Βρίσκεται σε υψόμετρο 40-70 μέτρων και απέχει περίπου 7 χλμ από την Χώρα της Νάξου. Το 1952 αριθμούσε περίπου 900 κατοίκους. Κατά την απογραφή του 2011 οι κάτοικοι ήταν 717.

Κατά την παράδοση το όνομά του το πήρε από ένα μικρό εξωκλήσι, αφιερωμένο στον Άγιο Αρσένιο^[1], που είναι κοντά στο χωριό.

Σημ.Από από που προήλθε η ονομασία του χωριού υπάρχει και έχει δημοσιευθεί η μελέτη του Ομότιμου Καθηγητή του Πανεπιστημίου Θράκης,συμπατριώτη μας Μανόλη Σέργη ή οποία είναι εντελώς διαφορετική από την παράδοση όπως αναφέρεται και εδώ.

Η παλαιότερη αναφορά του τοπωνυμίου βρίσκεται σε έγγραφο του Δούκα Κρίσπου της 1 Απριλίου του 1435 ως "In lo luoco de Gersani" = στον τόπο του Γερσανιού.(Ν. Κεφαλληνιάδης - Αγερσανί Νάξου). Ο ιερός ναός του χωριού είναι αφιερωμένος στον Άγιο Σπυρίδωνα.

Θεωρείται από τα πιο εύφορα χωριά της Νάξου, με γεωργική καλλιέργεια αυτή, της περίφημης πατάτας Νάξου, όπου και σημειώνεται η μεγαλύτερη παραγωγή, ενώ έχει ανεπτυγμένη και κτηνοτροφία ιδίως αγελαδοτροφία. Παρά ταύτα σήμερα οι περισσότεροι κάτοικοι ασχολούνται με τουριστικά επαγγέλματα, αφού στην περιοχή του Αγίου Αρσενίου ανήκουν οι ομορφότερες τουριστικές περιοχές (παραλίες) όπως του Αγίου Προκοπίου, της Αγίας Άννας και της Παραλίας Πλάκας.

Κατά τη διοικητική διιαίρεση της Νάξου ο Άγιος Αρσένιος Νάξου αποτελεί έδρα ομώνυμου δημοτικού διαμερίσματος του Δήμου Νάξου στον οποίο περιλαμβάνονται και τα ακόλουθα χωριά και οικισμοί η Αγία Αννα, οι Άγιοι Πάντες, ο Άγιος Προκόπιος, ο Μάραγκας, ο Μαστοράκης και η Στελίδα.

Πληθυσμιακή εξέλιξη

                                                               Ετος               Πληθυσμός

1835                    375

1879                    554

1889                    552

1896                    614

1907                    655

1920                      -

1928                      -

1940                   901

1951                   966

1971                   951

1981                   892

1991                   713

2001                   664

2011                  717

Έτος

Διοικητικές μεταβολές

 

·        Το 1835, με 375 κατοίκους (99 οικογένειες), προσαρτάται στον νεοϊδρυθέντα Δήμο Βίβλου της Επαρχίας Νάξου, με έδρα τον οικισμό της Απειράνθου. Στο ΦΕΚ 4Α του 1835 αναγράφεται «Αγιερσανή».

·        Το 1912, αποφασίζεται οι οικισμοί που έχουν πάνω από 300 κατοίκους και σχολείο στοιχειώδους εκπαίδευσης, να αποτελέσουν αυτοτελείς κοινότητες. Οπότε ο οικισμός του Αγερσανίου αποσπάται από το Δήμο Βίβλου, ο οποίος καταργείται και ορίζεται η κοινότητα με έδρα το τον οικισμό.

·        Το 1940, στην απογραφή, το όνομα αλλάζει επισήμως σε «Άγιος Αρσένιος».

·        Το 1997, με την εφαρμογή του Προγράμματος Καποδίστριας  (νόμος 2539/97),ο οικισμός προσαρτάται στο νεοσύστατο Δήμο Νάξου.

·         Συγκεκριμένα, με το Πρόγραμμα Καποδίστριας υπαγόταν στο Δημοτικό Διαμέρισμα Αγίου Αρσενίου, του Δήμου Νάξου, του Νομού Κυκλάδων, στο γεωγραφικό διαμέρισμα Νήσων Αιγαίου Πελάγους.^[16]

·        Το 2010, με την εφαρμογή του Προγραμματος Καλλικράτης (νόμος 3852/2010), ο οικισμός προσαρτάται στο νεοσύστατο Δήμο Νάξου & Μικρών Κυκλάδων.

Σήμερα, μετά τη τελευταία μεταβολή του 2010 (Πρόγραμμα Καλλικράτης), αποτελεί μαζί με τους οικισμούς Αγία Άννα ( 176 κ.), Αγίους Πάντες ( 103 κ.), Άγιο Προκόπιο ( 96 κ.), Μάραγκα ( 73 κ.), Μαστοράκη ( 5 κ.) και Στελίδα   ( 157 κ.) την Δημοτική Κοινότητα Αγίου Αρσενίου ( 1327 κ.), όπου έχει οριστεί έδρα. Η Δ.Κ. Αγίου Αρσενίου υπάγεται στη Δημοτική Ενότητα Νάξου, του Δήμου Νάξου και Μικρών Κυκλάδων, της Περιφερειακής Ενότητας Νάξου (του πρώην Νομού Κυκλάδων), στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου.^[2]

 

 

^2.       Η Αγία Άννα είναι χωριό της δημοτικής κοινότητας Αγίου Αρσενίου, της δημοτικής ενότητας (τέως δήμου) Νάξου, του δήμου Νάξου και Μικρών Κυκλάδων, της περιφερειακής ενότητας Νάξου, στην περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, σύμφωνα με το πρόγραμμα Καλλικράτης.

 Πρίν το πρόγραμμα Καλλικράτης και το σχέδιο Καποδίστριας, ανήκε στην επαρχία Νάξου του νομού Κυκλάδων, στο γεωγραφικό διαμέρισμα Νήσων Αιγαίου Πελάγους.

Γεωγραφία

Η Αγία Άννα είναι παράλιο χωριό της Δ. Νάξου. Βρίσκεται στο νότιο τμήμα του όρμου του Αγίου Προκοπίου, σε μέσο σταθμικό υψόμετρο 10. Απέχει περίπου 7 χλμ. ΝΔ. της Χώρας.

Διοικητικές μεταβολές μέχρι τον «Καλλικράτη»

Ο οικισμός αναγνωρίστηκε το 1971 και προσαρτήθηκε στην κοινότητα Αγίου Αρσενίου της Νάξου. Με το ΦΕΚ 244Α - 4/12/1997 αποσπάστηκε από την κοινότητα Αγίου Αρσενίου και προσαρτήθηκε στον δήμο Νάξου. Με το ΦΕΚ 87Α - 7/06/2010 ο οικισμός αποσπάστηκε από τον δήμο Νάξου και προσαρτήθηκε στον δήμο Νάξου και Μικρών Κυκλάδων.

Τουρισμός

Η Αγία Άννα είναι από τα παλαιότερα και πολυπληθέστερα τουριστικά θέρετρα της Νάξου, με σημαντική ξενοδοχειακή υποδομή και κάμπινγκ (στη θέση «Μάραγκας»). Υπήρξε σημείο συγκέντρωσης των «χίπις» κατά τη δεκαετία του ’70 (σε καλαμένια σπιτάκια).

 Σταδιακά, εξελίχτηκε σε επίκεντρο θαλάσσιου τουρισμού του νησιού, με μικρό λιμάνι με αποθήκες, που διακινούσε παλαιότερα το εμπόριο της τοπικής πατάτας, και που σήμερα δένουν κυρίως αλιευτικά σκάφη.

Αξιοθέατα

·        Το εκκλησάκι της Αγίας Άννας

·        Το εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου με όμορφη ακρογιαλιά.

·        Οι παραλίες της Αγίας Άννας, του Μάραγκα, της Πλάκας και του Ορκού, από τα βόρεια προς τα νότια.

                                             Μόνιμος Πληθυσμός

Έτος	Πληθυσμός
1991	120
2001	176
2011	176

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3.  Άγιοι Πάντες Νάξου

Οι Άγιοι Πάντες είναι οικισμός στην δυτική πεδινή Νάξο κοντά στον παράλιο οικισμό του Μάραγκα σε υψόμετρο που δεν ξεπερνά τα 25 μέτρα και έχει 103 κατοίκους (απογραφη 2011).

Πληθυσμιακά στοιχεία

 

Έτος	2001	2011
Πληθυσμός	17	103

Διοικητικές μεταβολές

·        Το 2001, στην απογραφή ο οικισμός αναγνωρίζεται και προσαρτάται στο Τοπικό Διαμέρισμα Αγίου Αρσενίου του δήμου Νάξου.

·        Το 2010, με την εφαρμογή του προγραμματος Καλλικράτης (νόμος 3852/2010), καταργείται ο δήμος Νάξου και ο οικισμός προσαρτάται στο νεοσύστατο δήμο Νάξου & Μικρών Κυκλάδων.

Σήμερα, μετά τη τελευταία μεταβολή του 2010 (πρόγραμμα Καλλικράτης), αποτελεί μαζί με τους οικισμούς Αγία Άννα ( 176 κ.), Άγιο Αρσένιο ( 717 κ.), Άγιο Προκόπιο ( 96 κ.), Μάραγκα ( 73 κ.), Μαστοράκη ( 5 κ.) και Στελίδα ( 157 κ.) την Δημοτική Κοινότητα Αγίου Αρσενίου ( 1327 κ.). Η δ.κ. Αγίου Αρσενίου υπάγεται στη Δημοτική Ενότητα Νάξου, του δήμου Νάξου και Μικρών Κυκλάδων, της περιφερειακής ενότητας Νάξου (του πρώην νομού Κυκλάδων), στην περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου.^[6]

 

 

4. Άγιος Προκόπιος Νάξου

 

Ο Άγιος Προκόπιος είναι δυτικό παραθαλάσσιο τουριστικό θέρετρο της Νάξου με 96 κατοίκους (απογραφή 2011).

Βρίσκεται 5 χλμ. νότια της Χώρας Νάξου, στο μυχό του ομώνυμου και μεγαλύτερου όρμου της Νήσου, στον όρμο του Αγίου Προκόπη.

Διοικητικά υπάγεται στη δημοτική κοινότητα του Αγερσανίου. Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα τουριστικά θέρετρα της Νάξου με την ομώνυμη φημισμένη παραλία του.

Η παραλία του Αγίου Προκοπίου Νάξου.

Η παραλία του Αγίου Προκοπίου, συνέχεια της οποίας, (νότια), είναι η ξακουστή παραλία της Αγίας Άννας, θεωρείται η τρίτη καλλίτερη της Ελλάδας, ενώ περιλαμβάνεται στις δέκα καλλίτερες της Ευρώπης με το χαρακτηριστικό γνώρισμα τη σπυρωτή λευκή άμμο που καταλήγει εσωτερικά σε μιά ζώνη από αμμόλοφους. Η καθαρότητα της θάλασσας παρουσιάζει ένα θαυμάσιο κλιμακωτό χρωματισμό του όρμου από γαλαζοπράσινο σε γαλάζιο και βαθύ μπλε. Έχει μήκος 2 χλμ.

Στη περιοχή εκτός από τις διάφορες τουριστικές μονάδες υφίσταται ιδιωτική σχολή καταδύσεων καθώς και ιδιαίτερο σκάφος με γυάλινο πυθμένα με το οποίο εκτελούνται θαλάσσιες ξεναγήσεις του ενάλιου πλούτου της ευρύτερης περιοχής.

 

Πληθυσμιακά στοιχεία

 

Έτος	1981	1991	2001	2011
Πληθυσμός	46	123	209	96

Διοικητικές μεταβολές

·        Το 1981, στην απογραφή ο οικισμός αναγνωρίζεται και προσαρτάται στην κοινότητα του Αγίου Αρσενίου.

·        Το 1997, με την εφαρμογή του προγράμματος Καποδίστριας (νόμος 2539/97), η κοινότητα Αγίου Αρσενίου καταργείται και ο οικισμός προσαρτάται στο Δήμο Νάξου.

·         Συγκεκριμένα, με το πρόγραμμα Καποδίστριας υπαγόταν στο Δημοτικό Διαμέρισμα Αγίου Αρσενίου, του Δήμου Νάξου, του νομού Κυκλάδων, στο γεωγραφικό διαμέρισμα Νήσων Αιγαίου Πελάγους.

·        Το 2010, με την εφαρμογή του προγραμματος Καλλικράτης (νόμος 3852/2010), καταργείται ο δήμος Νάξου και ο οικισμός προσαρτάται στο νεοσύστατο δήμο Νάξου & Μικρών Κυκλάδων.

Σήμερα, μετά τη τελευταία μεταβολή του 2010 (πρόγραμμα Καλλικράτης), αποτελεί μαζί με τους οικισμούς Αγία Άννα ( 176 κ.), Αγίους Πάντες ( 103 κ.), Άγιο Αρσένιο ( 717 κ.), Μάραγκα ( 73 κ.), Μαστοράκη ( 5 κ.) και Στελίδα ( 157 κ.) την Δημοτική Κοινότητα Αγίου Αρσενίου ( 1327 κ.). Η δ.κ. Αγίου Αρσενίου υπάγεται στη Δημοτική Ενότητα Νάξου, του δήμου Νάξου και Μικρών Κυκλάδων, της περιφερειακής ενότητας Νάξου (του πρώην νομού Κυκλάδων), στην περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου.

 

5.  Μάραγκας Νάξου

Ο Μάραγκας είναι παράλιο τουριστικό θέρετρο της δυτικής Νάξου με 73 κατοίκους (απογραφή 2011).

Πληθυσμιακά στοιχεία

Έτος	1991	2001	2011
Πληθυσμός	38	16	73

Διοικητικές μεταβολές

·        Το 1991, στην απογραφή ο οικισμός αναγνωρίζεται και προσαρτάται στην κοινότητα Αγίου Αρσενίου.

·        Το 1997, με την εφαρμογή του προγράμματος Καποδίστριας (νόμος 2539/97), η κοινότητα Αγίου Αρσενίου καταργείται και ο οικισμός προσαρτάται στο Δήμο Νάξου.

·        Το 2010, με την εφαρμογή του προγραμματος Καλλικράτης (νόμος 3852/2010), καταργείται ο δήμος Νάξου και ο οικισμός προσαρτάται στο νεοσύστατο δήμο Νάξου & Μικρών Κυκλάδων.^[7] Συγκεκριμένα, με το πρόγραμμα Καποδίστριας υπαγόταν στο Δημοτικό Διαμέρισμα Αγίου Αρσενίου, του Δήμου Νάξου, του νομού Κυκλάδων, στο γεωγραφικό διαμέρισμα Νήσων Αιγαίου Πελάγους.

Σήμερα, μετά τη τελευταία μεταβολή του 2010 (πρόγραμμα Καλλικράτης), αποτελεί μαζί με τους οικισμούς Αγία Άννα ( 176 κ.), Αγίους Πάντες ( 103 κ.), Άγιο Αρσένιο ( 717 κ.), Άγιο Προκόπιο ( 96 κ.), Μαστοράκη ( 5 κ.) και Στελίδα ( 157 κ.) την Δημοτική Κοινότητα Αγίου Αρσενίου ( 1327 κ.). Η δ.κ. Αγίου Αρσενίου υπάγεται στη Δημοτική Ενότητα Νάξου, του δήμου Νάξου και Μικρών Κυκλάδων, της περιφερειακής ενότητας Νάξου (του πρώην νομού Κυκλάδων), στην περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου.^[2]

 

6.  Μαστοράκης Νάξου

 

Ο Μαστοράκης είναι μικρός οικισμός στην δυτική Νάξο κοντά στον παράλιο οικισμό του Μάραγκα και τους Αγίους Πάντες, με 5 κατοίκους (απογραφη 2011).

 Δεν ξεπερνάει σε υψόμετρο τα 30 μέτρα. Παλαιότερα λειτουργούσε ως εποχιακός αγροτικός οικισμός.

 

 

 

 

Πληθυσμιακά στοιχεία

 

Έτος	2001	2011
Πληθυσμός	4	5

Διοικητικές μεταβολές

·        Το 2001, στην απογραφή ο οικισμός αναγνωρίζεται και προσαρτάται στο Δημοτικό Διαμέρισμα Αγίου Αρσενίου του δήμου Νάξου.

·        Το 2010, με την εφαρμογή του προγραμματος Καλλικράτης (νόμος 3852/2010), καταργείται ο δήμος Νάξου και ο οικισμός προσαρτάται στο νεοσύστατο δήμο Νάξου & Μικρών Κυκλάδων.

Σήμερα, μετά τη τελευταία μεταβολή του 2010 (πρόγραμμα Καλλικράτης), αποτελεί μαζί με τους οικισμούς Αγία Άννα ( 176 κ.), Αγίους Πάντες ( 103 κ.), Άγιο Αρσένιο ( 717 κ.), Άγιο Προκόπιο ( 96 κ.), Μάραγκα ( 73 κ.) και Στελίδα ( 157 κ.) την Δημοτική Κοινότητα Αγίου Αρσενίου ( 1327 κ.). Η δ.κ. Αγίου Αρσενίου υπάγεται στη Δημοτική Ενότητα Νάξου, του δήμου Νάξου και Μικρών Κυκλάδων, της περιφερειακής ενότητας Νάξου (του πρώην νομού Κυκλάδων), στην περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου.^[2]

 

 

7. Στελίδα Νάξου

Η Στελίδα είναι ο δυτικότερος παραθαλάσσιος οικισμός και θέρετρο της Νάξου με 157 κατοίκους (απογραφή 2011). Βρίσκεται στο ακρωτήριο Μουγκρί απέναντι από τον λιμένα της Χώρας της Νάξου, στις πλαγιές λόφου που φτάνει τα 150 μέτρα ύψος περίπου. Είναι δίπλα στην παραλία του Αγίου Προκοπίου και κοντά στην παραλία της Αγίας Άννης.

Έτος	1928	1991	2001	2011
Πληθυσμός	34	23	52	157

Διοικητικές μεταβολές

·        ο 1928, στην απογραφή αναγνωρίζεται ο οικισμός και προσαρτάται στην κοινότητα Αγερσανών.

·        Το 1997, με την εφαρμογή του προγράμματος Καποδίστριας (νόμος 2539/97), η κοινότητα Αγίου Αρσενίου καταργείται και ο οικισμός προσαρτάται στο Δήμο Νάξου.

·         Συγκεκριμένα, με το πρόγραμμα Καποδίστριας υπαγόταν στο Δημοτικό Διαμέρισμα Αγίου Αρσενίου, του Δήμου Νάξου, του νομού Κυκλάδων, στο γεωγραφικό διαμέρισμα Νήσων Αιγαίου Πελάγους.

·        Το 2010, με την εφαρμογή του προγραμματος Καλλικράτης (νόμος 3852/2010), καταργείται ο δήμος Νάξου και ο οικισμός προσαρτάται στο νεοσύστατο δήμο Νάξου & Μικρών Κυκλάδων.

Σήμερα, μετά τη τελευταία μεταβολή του 2010 (πρόγραμμα Καλλικράτης), αποτελεί μαζί με τους οικισμούς Αγία Άννα ( 176 κ.), Αγίους Πάντες ( 103 κ.), Άγιο Αρσένιο ( 717 κ.), Άγιο Προκόπιο ( 96 κ.), Μάραγκα ( 73 κ.) και Μαστοράκη ( 5 κ.) τη Δημοτική Κοινότητα Αγίου Αρσενίου ( 1327 κ.). Η δ.κ. Αγίου Αρσενίου υπάγεται στη Δημοτική Ενότητα Νάξου, του δήμου Νάξου και Μικρών Κυκλάδων, της περιφερειακής ενότητας Νάξου (του πρώην νομού Κυκλάδων), στην περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου.^[2]

Ονομασία

Δεν υπάρχουν στοιχεία για την προέλευση της ονομασίας «Στελίδα». Στο χειρόγραφό του «Ιστορία της Νάξου, ο Jacopo Grimaldi το 1840, κάνει αναφορά σε τοπαρχία με την ονομασία «Στιλίδα» και «Στυλίδα», που πιθανότατα να έχει σχέση με την περιοχή της σημερινής Στελίδας. Στην πρώτη αναφορά κάνει λόγο για «Στιλίδα», σε κατάλογο με τις 56 τοπαρχίες που διαίρεσε τη Νάξο ο Δούκας Μάρκος Σανούδος, λίγα χρόνια μετά την κατάληψή της από τους Ενετούς, το 1207. Στη δεύτερη αναφέρει την τοπαρχία «Στυλίδα» από τούρκικο φορολογικό κατάλογο που συντάχθηκε το 1670, όπου επιπλέον αναφέρεται ως ιδιοκτήτης της κάποιος με το όνομα Θεοφίλακτος, όπως και το ποσό του φόρου που ανερχόταν σε 1.400 άσπρα. Συνήθως στα έγγραφα του 17ου και 18ου αιώνα η περιοχή δεν αναφέρεται με το όνομά της, αλλά σε σχέση με το Κάστρο της Νάξου (π.χ. νοτιοδυτικά του Κάστρου) ή με αναφορά στην Αλυκή, την ψαραλυκή ή την αλατζαλική, δηλαδή περιοχές που περιβάλουν τη Στελίδα και όπου γινόταν ψάρεμα, συλλογή αλατιού ή υπήρχαν έλη.

Γεωγραφία

Βρίσκεται στο ακρωτήριο Μουγκρί στο νοτιοδυτικό άκρο του όρμου του Αγίου Γεωργίου, στις πλαγιές λόφου που φτάνει τα 150 μέτρα ύψος. Βρίσκεται 3,5 χλμ (ευθεία απόσταση) νοτιοδυτικά του Κάστρου της Νάξου και 5,7 χλμ οδική απόσταση από το λιμάνι της Χώρας της Νάξου. Δυτικά και βόρεια βρέχεται από θάλασσα ενώ ανατολικά περιβάλλεται από παράκτιους φυσικούς υγρότοπους και έλη που με το πέρασμα των χρόνων περιορίζονται σε έκταση, λόγο της αυξανόμενης τουριστικής οικοδομικής δραστηριότητας. Ο σημαντικότερος υγρότοπος είναι η Αλυκή που βρίσκεται ανατολικά της και είναι ο μεγαλύτερος υγρότοπος των Κυκλάδων. Νότια υπάρχουν οι υγρότοποι του Αγίου Προκοπίου. Είναι τρεις εποχικές παραθαλάσσιες λίμνες, στο πίσω μέρος της παραλίας του Αγίου Προκοπίου, που η έκτασή τους φτάνει τα 90 στρέμματα τον χειμώνα και το καλοκαίρι συνήθως οι δύο από τις τρεις ξεραίνονται.

 Κατά το παρελθόν η περιοχή ήταν δύσκολα προσβάσιμη. Η μόνη χερσαία πρόσβαση ήταν από τη μεριά του Αγίου Προκοπίου στα νοτιοανατολικά ανάμεσα στους υγρότοπους της Αλυκής και αυτών της παραλίας του Αγίου Προκοπίου. Εκείνη την εποχή η ευκολότερη πρόσβαση, για όσους ερχόντουσαν από τη Χώρα της Νάξου, ήταν από τη θάλασσα και με μικρά πλοία λόγο του βραχώδους των ακτών. Σήμερα η πρόσβαση είναι εύκολη λόγο του αυτοκινητόδρομου που έρχεται από ανατολικά και διασχίζει την παραλία βόρεια της Αλυκής.